Webwriting. Profesjonalne tworzenie tekstów dla Interentu – recenzja

Dzisiejszy wpis dotyczy webwritingu, czyli pisania na potrzeby Internetu. Wpis powstał na podstawie lektury książki Joanny Wryczy-Bekier, pt. „Webwriting. Profesjonalne tworzenie tekstów dla Internetu„.

Ze świetnej napisanej bardzo przystępnym językiem książki możemy dowiedzieć się m.in.:

• jaka jest natura tekstów internetowych i jak teksty te czytane (odbierane) są przez Internautów,
• czym charakteryzuje się dobry tekst na potrzeby Internetu,
• w jaki sposób wzbogacać treści o linki uzupełniające, rekomendujące oraz elementy multimedialne,
• jak (w detalach) napisać skuteczny e-mail perswazyjny,
• czym powinny cechować się internetowe teksty dziennikarskie (flash, news agencyjny i prasowy),
• na czym polega dobry „googlewriting” (pisanie tekstów reklamowych w Google AdWords).

Funkcjonalność stron internetowych

W rozdziale wprowadzającym znajdziesz podstawy usability (użyteczności) i funkcjonalności stron internetowych. Podstawową metodą oceny funkcjonalności są badania eyetracking-owe. Polegają na śledzeniu ruchów oczu Internautów przeglądających daną stronę www.

Badania te pokazują jasno, że większość użytkowników zwraca uwagę przede wszystkim na górną lewą część strony. Tam więc powinniśmy umieszczać najważniejszą treść.

Najważniejsza treść powinna znajdować się powyżej linii zanurzenia (przełamania). Jest to linia, która odcina ekran widoczny po otwarciu strony od części, którą widzimy po przewinięciu ekranu w dół.

Podstawą każdej strony powinna być dobrze zaprojektowana nawigacja; klikalne logo, wyszukiwarka, koszyk, pomoc, menu z kategoriami i podkategoriami.

Podstawy webwritingu

Najistotniejszą cechą tekstów dla Internetu jest ich… występowanie na ekranie komputera. Fakt ten w znacznym stopniu utrudnia czytanie (odbiór) treści. Z drugiej strony Internet jest medium, które pozwala nam dotrzeć do bardzo wielu odbiorców w bardzo krótkim czasie. Pisanie do Internetu jest zatem nie lada wyzwaniem. Napisać dla wielu tak, aby trudności w odbiorze treści nie zniechęciły zbyt wielu.

Pisząc dla Internetu skup się na użytkowniku

W Internecie zmienia się również tradycyjna hierarchia układu piszący-odbiorca. Na pierwszym miejscu zawsze stawiamy odbiorcę. To nie czytelnik ma zrozumieć odbiorcę (choć to dobry objaw) – aby dotrzeć, być skutecznym, to autor ma zrozumieć swojego czytelnika. Techniką pozwalającą lepiej wywiązać się z tego zadania jest tworzenie tzw. person.

Stwórz persony, a zrozumiesz Twoich odbiorców

Persona jest modelem potencjalnego odbiorcy. Staramy się zatem usystematyzować dane ne temat tej osoby; podstawowe – imę, wiek, płeć, ale również sytuację rodzinną, wykształcenie, dochody, stopień zaawansowania technicznego etc. Tak przedstawiona persona pozwala lepiej zrozumieć cele, potrzeby i zadania, które pragnie ona zrealizować za pośrednictwem naszej strony.

Person powinniśmy stworzyć około 5-6. Pamiętajmy, że dobrze zdefiniowane persony to świetne modele użytkowników, którzy mogą odwiedzić stronę.

Zacznij od najważniejszego, używaj odpowiednich słów kluczowych

Mając na uwadze to, jak czytają Internauci – tworząc teksty na stronę www powinniśmy stosować regułę tzw. odwróconej piramidy. Najważniejsza część tekstu, najważniejsze informacje powinny znaleźć się na górze strony, a im niżej – tym mniejsza istotność tekstu.

Sam układ to nie wszystko. Wchodząc na naszą stronę użytkownicy przede wszystkim sprawdzają, czy znajdą tu to, czego szukali. Aby pomóc im podjąć decyzję należy stosować odpowiednie słowa kluczowe. Powinny znaleźć się w tytule, w pierwszych słowach wprowadzenia (leadu), w pierwszym akapicie.

Spraw, aby Twój tekst był użytkowy

Nasze teksty powinny być zwięzłe, rzeczowe, przejrzyste, czytelne, napisane prostym językiem, hipertekstowe i konwersacyjne. Są to wszystkie cechy tzw. tekstu użytkowego.

Tytuł musi być konkretny i rzeczowy. W ok. 60 znakach powinniśmy zawrzeć clue całej treści. Pisząc tytuł zawsze zastanówmy się, czy jeśli to my zobaczylibyśmy go po raz pierwszy – czy wiedzielibyśmy o czym będzie tekst?

Akapit to spójna treściowo samodzielna część tekstu. Najlepiej stosować zasadę: jedna myśl – jeden akapit. Ma to szczególne znaczenie w tekstach dla potrzeb Internetu ze względu na ulotność treści (konkretny tekst konkuruje z wieloma innymi, a użytkownik często i łatwo przechodzi dalej / wstecz). Oczywiście im ważniejszy akapit – tym wyżej powinien znajdować się w tekście.

W tekście powinniśmy stosować nagłówki. Normalnie nie jest to tak istotne, ale w Internecie – bardzo ważne. Nagłówki pomagają nawigować po tekście, przyspieszają czytanie i ułatwiają zrozumienie w bardzo krótkim czasie o czym jest dana strona.

Pamiętajmy, że na zatrzymanie użytkownika na stronie, po jego pierwszym wejściu, mamy ok. 10 sekund. To średni czas, po którym zwykle następuje decyzja: zostaję / wychodzę.

W tekście na potrzeby Internetu świetnie sprawdzają się również wyliczenia (numerowane, bądź nie). Wyliczenia porządkują myśli, pomagają w zapamiętywaniu, zapewniają większą przejrzystośc tekstu, umożliwiają także szybsze odszukanie istotnych informacji.

Dobrym pomysłem jest prezentowanie danych liczbowych w tabelach. Tabele sprawdzają się również w przypadku listy zdań warunkowych (jeśli warunek – to…). W przypadku tabel należy zwrócić szczególną uwagę na to, jak prezentują się one na stronie. Tabela nie powinna mieć za dużo kolumn (aby nie stracić na czytelności), nie może też być za długa. W przypadku większej ilości treści warto rozważyć podział tabeli na częsci.

Wyjątkowo ważną kwestią w webwritingu jest język jakim się posługujemy. Powinniśmy pisać prostym językiem, najlepiej krótkimi zdaniami. W Internecie sprawdzają się zdania pojedyncze. Zdania złożone powinniśmy się zatem starać podzielić i stworzyć z nich kilka zdań prostych.

Autorka książki podaje kilka przydatnych wskazówek jak upraszczać zdania:

• podmiot blisko orzeczenia,
• przysłowek blisko czasownika,
• przymiotnik przed rzeczownikiem,
• zaimek blisko rzeczownika.

Ponadto, ze względu na ryzyko utraty czytelności tekstu, należy unikać:

• synonimów,
• zaimków,
• zaprzeczeń,
• rzeczowników odczasownikowych,
• łańcuchów przymiotników,
• cyfr i liczb pisanych słownie.

Tekst do Internetu powinien być hipertekstowy. Co to oznacza? Mówiąc krótko różnego rodzaju odnośniki na stronie prowadzące do innych stron. Hipertekstowość sprawia, że tekst internetowy przestaje być linearny, ciągły. Możemy zacząć go czytać, następnie w środku tekstu klikając odnośnik przejść na inną stronę, z tamtej na inną (lub wrócić do poprzedniej) i tak dalej.

Łącza (odnośniki) należy wstawiać w odpowiednich miejscach, powinny być one dobrze opisane, a ze względu na czytelność (użyteczność) strony – nie powinno ich być zbyt wiele. Zwróć uwagę, że linki rozpraszają uwagę odbiorcy, a w przypadku gdy chcemy, aby tekst na stronie został przeczytany w jak największym stopniu – linki (np. śródtekstowe) mogą być nawet niewskazane.

Wstawiając linki pamiętaj, że jego opis musi nieść choć minimum cennych informacji. Tekst odnośnika (anchor text) „Czytaj więcej nt. pozycjonowania stron internetowych” jest zawsze lepszy od „Czytaj więcej„. Oczywiście drugi typ odnośnika, jeśli strona jest wystarczająco czytelna(!) – zostanie i tak zrozumiany przez użytkownika (link osadzony jest w pewnym kontekście).

Link drugiego typu zostanie lepiej przyjęty, gdy użytkownik nie skupia się na czytaniu (śledzi elementy hipertekstowe / interaktywne). Jest on też lepiej przyjmowany przez roboty wyszukiwarek; treść strony, do której prowadzi link zostanie powiązana lepiej ze słowami kluczowymi występującymi w tekście odnośnika. Polecam - w miarę możliwości – stosowanie drugiego typu odnośników.

Kolejnym istotnym aspektem pisania na potrzeby Internetu jest konwersacyjność tekstu, inaczej – prowadzenie z odbiorcą swoistego dialogu.

• Lepiej pisać na „ty”. Skracamy w ten sposób dystans, a poprzez wyeksponowanie roli czytelnika okazujemy mu większy szacunek.
• Dobrze jest stosować pytania. Starajmy się, aby były takie, jakie mogliby zadać Internauci. Stosowanie odpowiednich słów kluczowych (tzw. słów pragnień) jest tutaj bardzo ważne.
• Stosuj dużo czasowników.
• Stosuj stronę czynną czasowników w miejsce strony biernej. Strona czynna jest łatwiejsza w czytaniu.
• Stosuj tryb rozkazujący czasowników. Tryb ten wyrywa użytkowników z bezczynności, jest impulsem do działania.

Podsumowanie

Powyżej znajdują się absolutne podstawy. Dalsze rozdziały książki mówią o:

• dziennikarstwie internetowym,
• internetowych tekstach reklamowych,
• pisaniu perswazyjnych e-maili,
• googlewritingu,
• pisaniu na potrzeby e-PR.

Książkę p. Joanny szczerze polecam. Jest krótka, świetnie napisana,  zawiera też sporo ćwiczeń, które przydadzą się początkującym webwriterom.

Zachęcam do dyskusji w komentarzach i pozdrawiam.